Dünyanın farklı coğrafyalarında yaşayan milyonlarca Türk vatandaşı, Türkiye’de vefat eden bir yakınının bıraktığı mirasla ilgili hukuki süreçlerle sıklıkla karşılaşmaktadır. Coğrafi mesafe, farklı hukuk sistemleri ve bürokratik engeller nedeniyle bu süreç, yurt dışındaki mirasçılar için oldukça karmaşık bir hal alabilir. Yurt Dışında Yaşayan Türk Miras Davası süreçlerinin sağlıklı yürütülmesi, öncelikle miras bırakanın (murisin) milliyeti ve malların bulunduğu yerin hukukunun belirlenmesine dayanır. Bu makale, özellikle yurt dışında ikamet eden Türk vatandaşlarının Türkiye’deki miras haklarını korumak için atması gereken adımları, Reddi Miras İşlemleri Yurt Dışı prosedürlerini ve yetki kurallarını Milletlerarası Özel Hukuk Miras Yetkili Mahkeme kuralları çerçevesinde detaylıca açıklamaktadır.
1. Türk Miras Hukukunun Uygulanabilirliği ve Yetkili Mahkeme
Miras hukuku konularında hangi ülkenin hukukunun uygulanacağını ve hangi mahkemenin yetkili olacağını belirleyen kurallar, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) ile düzenlenir.
A. Uygulanacak Hukuk (Murisin Milli Hukuku)
MÖHUK’a göre, miras (intikal) murisin yani miras bırakan kişinin ölüm anındaki millî hukukuna tabidir.
-
Türk Muris: Muris Türk vatandaşı ise, miras malları (Türkiye’de veya yurt dışında olsun), Türkiye Cumhuriyeti’nin Medeni Kanunu ve Miras Hukuku hükümlerine göre paylaşılır.
-
Yabancı Muris: Muris yabancı ise, o yabancı ülkenin miras hukuku uygulanır. Ancak taşınmaz malların Türkiye’de bulunması durumunda, istisnai olarak Türk hukuku uygulanabilir.
B. Yetkili Mahkeme
Milletlerarası Özel Hukuk Miras Yetkili Mahkeme kuralına göre:
-
Türkiye’de açılacak miras davalarında yetkili mahkeme, murisin son yerleşim yeri mahkemesidir. Eğer Türkiye’de yerleşim yeri yoksa, miras mallarının bulunduğu yerdeki mahkeme yetkilidir.
2. Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Alma Süreci
Mirasçılık sıfatının kanıtlanması ve banka hesapları, tapu kayıtları gibi malvarlığı unsurları üzerinde işlem yapılabilmesi için öncelikle Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) alınması gerekir.
A. Yurt Dışından Başvuru Yöntemleri
Yurt dışında ikamet eden bir Türk vatandaşı bu belgeyi iki temel yolla alabilir:
-
Türkiye’de Dava Açma: Yetkili Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurularak mirasçılık belgesi talep edilebilir. Bu genellikle avukat aracılığıyla yapılır.
-
Konsolosluk İşlemleri (Kolay Yol): En pratik yol, başvuran kişinin ikamet ettiği ülkedeki Türk Konsolosluk veya Büyükelçiliklere başvurmasıdır. Konsolosluklar, belirli şartlar altında (murisin Türk olması ve son ikametgâhının yurt dışında olması şartıyla) mirasçılık belgesi düzenleyebilir.
-
Mirasçılık Belgesi Alma Konsolosluk işlemi, yurt dışındaki mirasçıların Türkiye’ye gelme zorunluluğunu ortadan kaldırır.
-
B. Yabancı Resmi Belgelerin Kullanımı
Eğer murisin yabancı evlilik veya ölüm belgesi gibi yabancı resmi belgeleri varsa, bu belgelerin Türkiye’de kullanılabilmesi için o ülkenin yetkili makamlarınca usulüne uygun olarak onaylanması (Apostil veya bazen konsolosluk tasdiki) ve noter tasdikli Türkçe tercümesinin yapılması gerekir.
3. Reddi Miras İşlemleri Yurt Dışı Prosedürleri
Miras bırakanın borçları alacaklarından fazlaysa veya mirasçı mirası kabul etmek istemiyorsa, mirası reddetme hakkına sahiptir. Reddi Miras İşlemleri Yurt Dışındaki mirasçılar için özel usullere tabidir.
A. Reddi Miras Süresi ve Yöntemi
-
Süre: Mirasın reddi için yasal süre, mirasçının murisin ölümünü ve kendisinin mirasçı olduğunu öğrendiği tarihten itibaren üç aydır. Bu süre hak düşürücü süredir ve kaçırılması durumunda mirası reddetme hakkı genellikle düşer.
-
Yöntem: Mirasın reddi, murisin son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesi’ne yazılı veya sözlü beyanla yapılır.
B. Reddi Miras İşlemleri Yurt Dışı Uygulaması
Yurt dışında bulunan mirasçılar, üç aylık süre içinde mirası reddetme iradelerini yetkili Türk Mahkemesi’ne iletmek zorundadır.
-
Konsolosluk Aracılığı: Mirasçı, ikamet ettiği ülkedeki Türk Konsolosluğuna giderek, mirası reddetme beyanını bir tutanakla veya özel vekâletname ile mahkemeye göndermek üzere kayıt altına aldırabilir. Bu, sürenin kaçırılmaması adına en güvenli yoldur.
-
Yetkili Mahkeme: Red beyanının mutlaka murisin son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesi’ne ulaşması ve mahkemece tescil edilmesi gerekir.
4. Yurt Dışı Miras Davası Vekaletname Düzenleme ve Apostil Süreci
Yurt dışında bulunan bir mirasçının Türkiye’deki bir avukat aracılığıyla (mirasın tespiti, paylaşım davası, ortaklığın giderilmesi davası vb.) işlem yapabilmesi için vekâletname düzenlenmesi zorunludur.
A. Vekaletname Düzenleme Yöntemleri
-
Türk Konsoloslukları: En güvenli ve geçerli yöntem, vekâletnamenin bizzat Türk Konsolosluklarında düzenlenmesidir. Konsoloslukta düzenlenen vekâletnameler, Türkiye’deki noter senedi hükmündedir ve ek bir onaya (Apostil) ihtiyaç duymaz. Bu, Yurt Dışı Miras Davası Vekaletname düzenlemenin en pratik yoludur.
-
Yabancı Noterler: Eğer Konsolosluğa gitme imkanı yoksa, vekâletname bulunulan ülkedeki yerel noterler tarafından düzenlenebilir.
B. Apostil ve Onay Süreci (Yabancı Noterde Düzenlenirse)
Yabancı bir noter tarafından düzenlenen vekâletnamenin Türkiye’de geçerli olabilmesi için üç aşamadan geçmesi gerekir:
-
Apostil Onayı: Vekâletnamenin, Apostil Sözleşmesi‘ne taraf olan ülkelerde o ülkenin yetkili makamları tarafından Apostil şerhi ile onaylanması.
-
Tercüme: Belgenin Türkiye’de yetkili bir noter veya yeminli tercüman tarafından Türkçe’ye çevrilmesi.
-
Konsolosluk Onayı (Gerekiyorsa): Apostil Sözleşmesi’ne taraf olmayan ülkelerden gelen vekâletnamelerin ise o ülkedeki Türk Konsoloslukları tarafından ayrıca onaylanması gerekir.
5. Türkiye’deki Miras Davası Türleri
Yurt Dışında Yaşayan Türk Miras Davası türleri genellikle şunlardır:
-
Mirasçılık Belgesinin İptali Davası: Daha önce verilen belgenin hatalı olduğu iddiasıyla açılır.
-
Mirasın Paylaşılması (Ortaklığın Giderilmesi) Davası: Birden fazla mirasçının anlaşamaması durumunda, miras mallarının (özellikle taşınmazların) satılarak bedelinin paylaştırılması için açılır.
-
Tasarrufun İptali Davası: Murisin ölümünden kısa süre önce, mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla yaptığı devirlerin iptali için açılır.
Sonuç ve Hukuki Özet
Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları için miras süreçleri, MÖHUK kuralları çerçevesinde Türk Hukuku esas alınarak yürütülür. Mirasçıların haklarını kaybetmemek için dikkat etmeleri gereken en kritik nokta, Reddi Miras İşlemleri Yurt Dışı için belirlenen üç aylık hak düşürücü süreyi kaçırmamaktır. Mirasçılık Belgesi Alma Konsolosluk imkânı büyük bir kolaylık sağlarken, Türkiye’deki süreçlerin takibi için Yurt Dışı Miras Davası Vekaletname düzenlenmesi gereklidir. Bu karmaşık hukuki ve bürokratik süreçlerin doğru yönetilmesi ve hak kaybı yaşanmaması adına, miras ve milletlerarası özel hukuk alanında uzman bir avukat desteği almak zorunludur.
